Gewicht, afvallen en aankomen (Vakblad Dierenhulpverlening)

Het gewicht van een ziek dier zegt erg veel over hoe het herstel gaat en is gemakkelijk in de gaten te houden als verzorger of baasje. Een kat of een kleine hond kan je in jouw armen houden als je hen weegt, en stap daarna zonder hen in je armen op dezelfde weegschaal. Als je dieren op dezelfde weegschaal, en ongeveer hetzelfde moment van de dag weegt, kan je het gewicht goed in de gaten houden. Gebruik bij voorkeur een digitale weegschaal met minimaal één getal achter de komma. Grote honden kan je bij je dierenwinkel of dierenarts wegen, en vergeet ze geen koekje of beloning te geven als ze braaf op de weegschaal gaan zitten!

Gewicht

Ook bij gezonde dieren is het gewicht in de gaten houden een hele goede vinger aan de pols; heel veel kwalen en ziektes beginnen met onbedoeld afvallen. Bij de meeste hormoonafwijkingen, hart-, nier- of leverproblemen, ontstekingen en bij tumoren is het vaak het eerste wat opvalt; dat een dier onbedoeld gewicht verliest. Als een dier met dezelfde hoeveel voeding en beweging regime gewicht verliest, moet je scherp zijn en is een reden om het dier nader te (laten) onderzoeken. Noteer de datum en het gewicht en reken het gewichtverlies of -toename ten opzichte van het gewicht uit. Een kat van 5 kg, die 100 g afgevalt, is dus 2% (= 0,1 kg/ 5 kg x 100%) afgevallen. 100 g Lijkt niet zo veel, maar voor een klein dier is dat wel 2% van het lichaamsgewicht, 2% afvallen voor mij zou 4,5 kg zijn, als dat afvallen niet de bedoeling was dan is er waarschijnlijk iets mis met mij.

Reken maar eens uit voor jouw dieren hoeveel 5% of 10% van hun lichaamsgewicht is. Onbedoeld 10% lichaamsgewicht verliezen is een absolute bovengrens waarbij een dier onderzocht en behandeld moet worden, maar al bij 2% of 5% gewichtsverlies in actie komen is uiteraard beter. Realiseer je ook dat afvallen het begin van verhongeren is en onder ernstig lijden valt. Zeker als een dier nog eet (of juist extra veel eet), maar wél afvalt, dan is dit lastig te bevatten dat een dier wél aan het verhongeren is.

Afvallen

Bij een volgroeid dier is de hoeveelheid energie die genuttigd en opgenomen wordt gelijk aan de hoeveelheid energie die nodig is voor het energieverbruik en onderhoud van het lichaam. Als een dier afvalt dan het grofweg aan drie zaken liggen;

Verminderde opname;

Bij gebitsproblemen kan er slecht gekauwd worden, dan wordt het eten ook minder goed opgenomen. Ontstekingen van het maag-darmkanaal of organen als de alvleesklier of lever zullen ook de vertering en/ of opname van voedingsstoffen en energie doen afnemen.

Verhoogd verbruik;

Dat zien we bij onder andere bij hormoonafwijkingen zoals een te-snel-werkende schildklier, maar ook bij tumoren bijvoorbeeld wordt er meer energie verbruikt.

Verlies;

Als de nieren niet goed functioneren dan kan een dier eiwit met de urine verliezen, bij suikerziekte is het juist de glucose dat uitgeplast wordt. Normaal wordt eiwit en glucose teruggewonnen uit de urine, maar als dit niet lukt dan zal een dier hierdoor gewicht verliezen. Ontstekingen en tumoren kunnen ook bloed of weefsel vocht verliezen, ook daarbij raakt veel energie verloren.

Een ziek dier zal vaak ook minder eetlust hebben, dus een combinatie van deze drie veroorzakers van afvallen is ook mogelijk. Nadat de vetreserves aangesproken zijn, zullen de spieren en organen verteerd worden. Bij ernstig afvallen en spreken we van verhongeren en dat staat dus los van of een dier nog eet of niet. Een dier kan verhongeren ondanks dat het (veel) eet. Het gewicht is dus belangrijker dan wat, of hoeveel een dier eet.

Aankomen

Gewichtstoename met eenzelfde hoeveelheid voeding en beweging kan bijvoorbeeld door een te traag werkende schildklier komen. Bij ernstige hartproblemen kan er vocht in de buik en longen achterblijven waardoor dieren ook zwaarder worden. Ziektes als FIP en tumoren kunnen voor vochtophopingen in het lichaam zorgen, waardoor een dier meer weegt.

Als dit een snelle gewichtstoename is, valt het als baasje of verzorger vaak wel op, maar als het langzaam gaat is dit lastiger te zien. Weeg daarom dieren regelmatig, dat is een makkelijk en objectieve manier om een vinger aan de pols te houden.

Overgewicht en bedoeld afvallen

Veel dieren in ons land hebben overgewicht, dan is het in het belang van het dier om dit overgewicht te verliezen. Dat kan door minder energie te geven, en door dieren meer energie te laten gebruiken. Aan deze twee “knoppen” kan je tegelijk draaien om een dier aan een gezonder gewicht te helpen. Meer bewegen/ spelen en minder voeren dus. Maar hoeveel minder voer dan? Bij katten adviseer ik om ¼ minder voer te geven, en elke 10-14 dagen de kat te wegen. Bij honden kan je zelfs ⅓ minder voer geven, en ook elke 10-14 dagen hen wegen. Als de kat of hond dan afvalt dan ben je op de juiste weg, als een dier dan nog geen gewicht gewicht verliest (of zelfs nog aankomt), dan kan je nog een keer ¼ bij katten of ⅓ bij honden van de verminderde hoeveelheid voer afhalen.

Een rekenvoorbeeld; kater Guus is te zwaar en weegt 8,0 kg, hij eet 200 g voer per dag;

  • om af te vallen krijgt hij ¼ minder voer => 150 g per dag

  • 10 dgn op 150 g per dag weegt hij nog steeds 8,0 kg

  • haal weer ¼ van de 150 g per dag af => 112,5 g per dag

  • 10 dgn later weegt Guus 7,8 kg, dus met 112,5 per dag valt Guus af

Blijf dan deze hoeveelheid voer geven tot het dier op een gewenst gewicht is. Maar let op, want met deze hoeveelheid voer valt het dier af, dus als het gewenste gewicht bereikt is, moet er juist weer iets meer voeding gegeven worden. Hoeveel voer dit precies is, weet je door je dier te wegen en zal voor het voorbeeld van Guus waarschijnlijk tussen de 112,5 en 150 g voer per dag liggen. Veel dieren zullen ook weer beter en prettiger kunnen bewegen als ze hun overgewicht kwijt zijn, daar is ook meer energie voor nodig, laat het gewicht dus de hoeveelheid voer bepalen.

Meten is weten; dieren wegen is een hele goede en makkelijke manier om dieren in de gaten te houden. Vergeet ze vooral niet te belonen na het wegen, dan zullen ze jou er misschien zelfs aan helpen herinneren dan het weer tijd is om gewogen te worden!

Deze EHBO artikelen zijn geschreven door Piet voor het Vakblad Dierenhulpverlening van Stichting DierenLot, via deze link zijn de Vakbladen Dierenhulpverlening te lezen.