EHBO Hobby kippen (Vakblad Dierenhulpverlening)
Kippen zijn erg leuke dieren om te houden en niets smaakt beter dan de eieren van je eigen kippen. Ze zijn ook nuttig om onkruid (en evt. ook andere niet-houtige planten) in toom te houden, ze kunnen erg tam worden en je kan ze zelfs trainen. Helaas kunnen ze ook ziek worden, dat kan door contact met andere vogels maar ook hun eierstok en leg-apparaat is gevoelig voor ziektes. Deze opsomming is niet volledig, ik zal wil de meest voorkomende problemen bespreken en wat je allemaal zelf kan controleren bij kippen en hanen.
Prooidieren
Prooidieren laten hun gebreken slecht zien, als ze dat in de natuur doen zal een roofdier hen snel eruit pikken. Ziekte of problemen herkennen bij kippen is daardoor lastig. Een kip met problemen kan wat slomer zijn, minder snel op eten afkomen of de veren wat uitzetten (=bol zitten). Vaak is een ziekte kip ook minder alert of hebben de ogen dicht en trekken zich terug in het nachthok of op stok. Controleer bij twijfel ook de kleur van de kam, lellen en slijmvliezen, vaak zijn die wat bleker bij dieren die het moeilijk hebben. Een oppervlakkige en snelle ademhaling in rust is ook reden voor zorg.
Snavel
De snavel bij vogels groeit hun hele leven door, dat is ook nodig want door het gebruik ervan slijt deze. Als de boven- en ondersnavel niet goed aansluiten of scheef staat, dan zal door de groei dit probleem groter worden, totdat ze niet meer kunnen eten of hun snavel sluiten, controleer dus de symmetrie. Als je de snavel opent moet het slijmvlies van verhemelte en de keel mooi roze en symmetrisch zijn. Bij een Trichomonas-infectie (=het Geel) zie je abcessen in de keel die het eten en ademen bemoeilijkt. Dit wordt door wilde vogels en vaak via het drinkwater verspreid. Voorkom dus dat wilde vogels bij het drinkwater van je kippen kunnen komen (of erin kunnen poepen), een watersysteem met drinknippels is hiervoor een goede oplossing.
Veren en huid
Controleer regelmatig de veren en huid van je kippen. Veermijten zijn kleine parasieten die zich met de veren voeden. Ze zijn met het blote oog te zien, controleer vooral de onderkant van de vleugels, daar zitten ze graag. Een andere nare parasiet zijn de bloedluizen, dit zijn kleine rode parasieten die op de huid zitten en zich voeden met bloed. Ze zijn ook met het blote oog te zien, op de huid van de kippen en vaak ook in de kieren van de muren en vloer van het nachthok of legnest. Veermijten en bloedluizen worden ook door wilde vogels overgedragen en zijn gelukkig goed te bestrijden, maar herinfectie kan uiteraard weer optreden. Zorg voor een goed schoon te maken nachthok, zonder kieren en spleten waar de bloedluis zich kan verstoppen. Steeltjes van de tabaksplant als bodembedekking van het nachthok kan een infectie voorkomen of in toom houden, en controleer je kippen regelmatig op veermijt en bloedluis.
Zorg ook dat je kippen regelmatig een zandbad kunnen nemen, hiermee onderhouden ze hun veren en huid. Fijn zand is hier voor het beste en ververs of verschoon het zand ook regelmatig.
Poten
Kippen gebruiken hun poten om te wroeten en te graven, dit is ook nodig om nagels te laten slijten. Schurftmijten kunnen de poten infecteren, bij vogels noemen we dat “kalkpoten”; de poten zijn dan verdikt, schilferig en ze hebben er vaak jeuk aan.
Het is voor de poten van kippen ook fijn als de zitstok een dikke tak is. Hoe dikker deze is, hoe makkelijker ze erop kunnen zitten en slapen. Een perfect ronde stok zal de poten op exact dezelfde plek druk geven en hier ontstaan vaak voetzweren door, bij een tak zal de druk op de poten bij elke positie anders zijn en zullen er minder snel voetzweren ontstaan.
Legapparaat en cloaca
Bij de meeste vogels is alleen de linker eierstok ontwikkeld, waarschijnlijk is dit evolutionair ontstaan om gewicht te besparen om te kunnen vliegen. Kippen zijn eeuwenlang geselecteerd en gefokt om extreem veel eieren te leggen, zo’n 200 eieren per jaar bij de meeste hobby rassen tot wel 300 eieren per jaar bij gespecialiseerde legrassen. Dit vraag erg veel van de kippen en hun linker eierstok maakt ook overuren om zo veel eieren te leggen. Door deze hoge productie kan er ook veel misgaan en zullen veel kippen tumoren aan hun eierstok of legapparaat ontwikkelen, helaas is hier weinig aan te doen en is het vaak nodig om deze dieren in te slapen. De buik kan bij tumoren oplopen en organen kunnen in het gedrang komen, vaak met benauwdheid of kortademigheid als gevolg.
Kippen hebben de neiging om in elkaars wonden te pikken, als hier bloed bij vrijkomt kan dit zelfs nog meer gestimuleerd worden met alle nare gevolgen vandien. Bij problemen met het leggen van eieren kan een deel van de cloaca of zelfs eileider naar buiten meekomen (prolaps), het rode slijmvlies dat dan buiten de cloaca hangt zal vaak ook andere kippen aanzetten om hieraan te pikken en verdere beschadiging te veroorzaken.
Neurologische klachten
Als één of meerdere kippen neurologische klachten hebben, of als er plots meerdere dieren ziek worden of overlijden, is het zaak om direct contact met je dierenarts op te nemen omdat dit door vogelgriep kan komen. Vaak treden er bij vogelgriep ook zwellingen en blauwe verkleuring op aan de kop en poten en kan het gepaard gaan benauwdheid.
Deze EHBO artikelen zijn geschreven door Piet voor het Vakblad Dierenhulpverlening van Stichting DierenLot, via deze link zijn de Vakbladen Dierenhulpverlening te lezen.
