EHBO Konijnen (Vakblad Dierenhulpverlening)

Konijnen zijn erg sterke dieren met een hoge pijngrens. Dat is ook verstandig als je van nature bij veel andere dieren op het menu staat. Een prooidier met een gebrek wordt er snel uitgepikt door een roofdier, dus dit verbergen en de schijn hooghouden dat het goed gaat is van levensbelang. Hierdoor ontdekken wij gebreken en problemen bij konijnen vaak pas in een laat stadium, waardoor herstel langer duurt of soms zelfs niet meer mogelijk is…

Door een konijn goed te onderzoeken, kan je gebreken en problemen wél in een vroeg stadium ontdekken en kan het konijn sneller of beter herstellen.

Gebit

De snijtanden en kiezen van konijnen groeien vrijwel hun hele leven door, en met zo’n 1 mm per week. Bij goed gebruik van het gebit slijt het precies de groei weer af. Als er een tand of kies scheef staat, of er amper ruwvoer aangeboden wordt, dan kan de groei niet afgesleten worden en zullen tanden en kiezen doorgroeien met scherpe haken in de wang, tong of zelfs in de schedel. Vaak kan een doorgroeid gebit hersteld worden door een dierenarts, mits het op tijd ontdekt wordt. Controleer de snijtanden door de bovenlippen voorzichtig opzij te duwen; de bovensnijtanden moeten recht afgesleten zijn, en mogen net over de ondersnijtanden heen vallen. Onder de ogen zijn de kiezen goed af te tasten, dit moet symmetrisch zijn en mag niet pijnlijk zijn bij het aftasten. Als er scherpe haken ontstaan zijn door gebitsproblemen, kunnen er ook abcessen op de kop aanwezig zijn die behandeld moeten worden.

Naast deze controles zal het ook opvallen dat konijnen met gebitsproblemen slechter eten, vooral ruwvoer zal langzamer of niet meer gegeten worden en eten kan na een beetje kauwen weer uitgespuugd worden. Bij doorgroei van het gebit of abcessen op de kop moet een konijn altijd door een dierenarts behandeld worden.

Ogen

De ogen moeten open, helder en vrij van traanvocht zijn. Dichte oogjes zien we bij myxomatose (tweezijdig) en bij gebitsproblemen (meestal eenzijdig). Myxomatose is gelukkig tegen te vaccineren, maar als een konijn dit eenmaal heeft, is de kans op, en weg naar herstel erg moeilijk en zwaar en moet euthanasie overwogen worden.

De wortels van de kiezen in de bovenkaak zitten vlak onder de ogen. Als deze kiezen doorgroeien kan er zwelling of een abces onder de ogen ontstaan. Vaak begint dit met een traanstreep; een traanstreep kan dus een symptoom zijn van een gebitsprobleem.

Neusje

Het neusje moet droog en gaaf zijn. Konijnen zijn gevoelig voor syfilis, dat geeft vaak ontstekingen en korsten rond de bek, neus, ogen en de geslachtsdelen. Een druppeltje waterig en helder vocht uit het neusje is geen reden voor zorg. Als er veel neusvocht is of als het neusvocht niet helder is, dan moet het konijn ook door een dierenarts onderzocht en behandeld worden. Snot of pussig neusvocht kan door een abces in de kop of door een luchtweginfectie ontstaan.

Buik en kont

Het buikje moet soepel en niet pijnlijk zijn bij het bevoelen ervan. Een harde gespannen of pijnlijke buik zien we bij verteringsproblemen. Konijnen produceren in de ochtend zachtere en plakkerige ontlasting, deze ontlasting komt uit hun blinde darm en moeten ze weer opeten om gezond te blijven. Als konijnen te dik zijn kunnen ze dit niet opeten en zal het aan hun achterkant blijven plakken, vliegen zullen hier eitjes in leggen en de maden zullen het konijn aanvreten (=myiasis). Ook door gebitsproblemen of algehele malaise kan het gebeuren dat een konijn zijn ochtendontlasting niet meer kan opeten en moet de kont goed schoongemaakt worden om vliegen en maden te voorkomen. Myiasis is zeer pijnlijk en een lang en onzeker traject naar herstel, dus hierbij is inslapen ook een optie die overwogen moet worden.

Vacht en huid

Konijnen zijn gevoelig voor verschillende mijten en luizen. Vaak is de vacht en/ of de huid dan beschadigd en zijn er veel schilfers aanwezig. De dieren krabben en bijten ook meer aan de vacht en huid. Mijten kunnen ook in de oren nare ontstekingen veroorzaken. Sommige luizen zijn ook met het blote oog te zien, dat wordt ook wel “wandelende roos” genoemd, dat zijn dus schilfers die bewegen. Vaak zijn deze mijten en luizen goed met een antiparasietenmiddel te behandelen. Let op; niet elk antiparasietenmiddel voor honden of katten is veilig voor konijnen, check dit bij je dierenarts.

Controleer op wonden en abcessen en kijk goed bij wonden of er geen maden in aanwezig zijn. Bij langharige konijnen of als ze een krullende vacht hebben zien we ook veel klitten in de vacht. Vaak zijn dit haren met stro en kan het stro ook door de huid heen steken. Scheer klitten heel voorzichtig weg en controleer de huid eronder goed. Pas erg op met klitten met een schaar wegknippen bij konijnen, de huid is erg dun en flexibel dus je knipt gemakkelijk per ongeluk in de huid, voorzichtig scheren is een stuk veiliger.

Pootjes

De pootjes moeten vrij zijn van zweren. Als een konijnenhok te weinig verschoond wordt, zien we urinevlekken op de vacht en zal de huid en de voetzooltjes ontstoken raken, dit is erg pijnlijk voor konijnen. Als konijnen te weinig bewegingsruimte hebben, zullen de nageltjes ook meer groeien dan afslijten en te lang worden. Lange nagels maken het lopen en bewegen ook pijnlijk en zullen ook stands- en gewrichtsafwijkingen veroorzaken.

Bij afwijkingen, of twijfel of er afwijkingen zijn; moet het konijn door een dierenarts onderzocht en evt. behandeld worden. Als er geen afwijkingen zijn, het konijn goed eet en keutelt en het normaal gedrag vertoond is dat vaak niet nodig. Een controle en een vaccinatie tegen myxomatose en RHD/ VHD kan uiteraard geen kwaad maar heeft dan geen haast. Kijk ook op dier.nu/EHBD en zoek op “konijn” voor meer tips en uitleg over Eerste Hulp bij Dieren voor konijnen.

Deze EHBO artikelen zijn geschreven door Piet voor het Vakblad Dierenhulpverlening van Stichting DierenLot, via deze link zijn de Vakbladen Dierenhulpverlening te lezen.