Euthanasie (Vakblad Dierenhulpverlening)

Euthanasie van jouw dier(en) is het laatste waar je over na wilt denken, maar toch vind ik het verstandig om dat te doen. Zeker bij oudere of bij zieke dieren, als er bij hen een groot probleem bijkomt of een probleem verergert, is het goed om hier al over nagedacht te hebben. Ik leg je graag uit waarom.

Pijn en lijden

Pijn en lijden zijn alleen tijdelijk te accepteren bij dieren. Als een dier bijvoorbeeld een poot breekt, dat is uiteraard pijnlijk, maar het dier kan volledig herstellen en dan verdwijnt de pijn ook weer. Als pijn permanent is, en ook niet met behandelingen te verminderen is, dan is het niet acceptabel. Het is dan de verantwoordelijkheid van het baasje én van de dierenarts om het dier van de pijn te verlossen en in te slapen.

Lijden is een lastiger begrip, soms is het duidelijk, wanneer een dier extreem afvalt bijvoorbeeld. Als een dier niet meer eet, het voedsel niet kan opnemen, of extreem veel energie verliest of verbruikt, dan lijdt het. De spieren en organen zullen verteerd worden en uiteindelijk zal het dier orgaanfalen of uitdroging op een nare manier overlijden. Helaas denken veel mensen dat als een dier maar eet, dat hij niet kan verhongeren maar als een dier ondanks eten blijft afvallen, dan verhongert het wel degelijk. Het feit dat een dier nog eet, betekent dus niet dat het dier niet-lijdt. En een dier dat eet kan dus wel degelijk aan het verhongeren zijn.

Maar dieren kunnen ook op andere manieren lijden; dieren die extreem angstig zijn, in de war zijn of in paniek bijvoorbeeld. Deze dieren lijden ook en als dit lijden niet te behandelen is met therapie en/ of medicatie dan moet een dier ook van dit lijden verlost worden vind ik. Een belangrijke parameter qua gedrag bij dieren zijn de routines en hobby’s van onze dieren. Als jouw oude hond, kat of ander huisdier ineens niet meer enthousiast wordt van zijn hobby’s (eten, spelen of wandelen) of ineens op andere plekken gaat liggen, niet meer wilt knuffelen of niet meer snuffelt etc. dan moet je als baasje alert zijn. Dieren, en vooral oude dieren, zijn gewoontedieren en wijken (net als wij mensen) liever niet af van hun routines, tenzij er nood aan de man is. Probeer maar eens met je andere hand je tanden te poetsen, of je in een andere volgorde af te drogen na het douchen, dat is bijna niet te doen en dat doe je alleen als het echt niet anders kan.

Kans op herstel

Naast pijn en lijden is de kans op herstel belangrijk. Lijden en pijn kan ik accepteren als een dier kan herstellen ervan. Een kneuzing of botbreuk is zeker pijnlijk en een dier lijdt dan, maar kan (volledig) herstellen ervan. Maar bij tumoren, orgaanfalen of artrose bijvoorbeeld kan een dier vaak niet herstellen, en zal met de tijd het lijden of de pijn ook erger worden.

We hebben het hier over de kans op herstel, dit is dus geen zekerheid maar een inschatting dat een bepaald dier herstelt.

Een lastige hierin is bijvoorbeeld een maagdraaiing bij een hond; zonder behandeling gaan ze zeker op een vreselijke manier dood. Als een maagdraaiing snel gezien wordt en er meteen geopereerd wordt, is de kans op overleven 50%. Dan zijn de opties dus inslapen of opereren, en hierin maak je voor een oudere hond evt. een andere keuze dan voor een jonge hond.

Een dier dat niet meer kan herstellen maar nog heel vrolijk is en zijn of haar normale gedrag vertoont, hoeft dus nog niet ingeslapen te worden. Op het moment dat het dier pijn heeft of lijdt, dan is het moment van afscheid nemen wel daar.

Dé twee vragen; Lijdt jouw dier? En kan hij/ zij nog herstellen?

Dit zijn de twee vragen waar het om draait in een eindfase van een dier. Een dier dat lijdt maar beter kan worden, hoeft niet ingeslapen te worden. En een dier dat niet meer beter kan worden, maar niet lijdt en nog volop geniet mag hier ook nog mee doorgaan wat mij betreft. Lijden wat niet meer beter kan worden moet gestopt worden, dat is de zorgplicht van baasje en van de dierenarts.

Geen operaties meer

Bij oude of zieke dieren snap ik dat een baasje geen grote operaties of ingrepen meer wilt laten doen. Dat betekent wél dat als dit dier dan een probleem heeft waar hij of zij door lijdt, en dit meer beter gaat worden, dat het dier dus ingeslapen moet worden. Regelmatig heb ik hier discussies met eigenaren over, bijvoorbeeld bij oude dieren met een slecht gebit. Het baasje geen gebitsbehandeling meer, maar wil hier dier ook niet laten inslapen. Hierdoor zal het dier vanuit zijn bek met veel pijn wegrotten totdat er sepsis of orgaanfalen optreedt. Dat vind ik niet acceptabel. Een dier meer willen behandelen snap ik, maar dan moet het dier ook uit zijn of haar lijden verlost worden als het lijdt en niet meer beter kan worden.

Narcose is altijd een risico, bij oude of zieke dieren is dat risico groter, maar dit risico moet afgewogen worden tegen het dier niet behandelen. Bij het voorbeeld van een slecht gebit bij een ouder dier, is er het risico op overlijden tijdens een gebitsbehandeling. Maar het gebit niet behandelen zal het dier veel pijn geven en zal het dier vanuit zijn bek wegrotten. Dus zijn de opties behandelen (met het risico op overlijden) of inslapen vind ik.

Beter twee weken te vroeg dan een halve dag te laat…

Ik snap heel goed als dierenliefhebber dat je jouw huisdieren niet wilt missen en dat de eindfase van het zorgen voor een dier erg intens is. We verleggen onze grenzen en putten hoop uit alle oplevingen die onze oude of zieke dieren laten zien. Als je altijd goed voor je dieren gezorgd hebt, dan moet je dat in de eindfase ook doen vind ik. Sterker nog, het is jouw zorgplicht als baasje om goed voor jouw dier te zorgen en om onnodig lijden te voorkomen. Een dier lijdt onnodig als het niet meer beter kan worden. Dus als jouw dier lijdt, én niet meer beter kan worden, dan is het in het belang van jouw dier om hen een verdere lijdensweg te besparen en in te laten slapen. Als je dit moment te lang uitstelt, zal jouw dier nog meer lijden en is de beslissing om hem of haar in te slapen makkelijker voor je geworden, maar wel ten koste van het welzijn van jouw dier. We willen onze geweldige huisdieren niet kwijtraken, maar het in-leven-houden mag nooit ten koste van hun welzijn gaan. Door het inslapen te plannen, heb je er controle en regie over en kan het rustig en vredig verlopen. Als je wacht tot jouw dier nog veel slechter is of zelfs ingestort is, dan heb je geen controle en regie over het einde en zal het met meer leed en stress gepaard gaan. Het is één van de moeilijkste beslissingen om te moeten nemen, laat het welzijn van jouw dier de belangrijkste factor in je beslissing zijn. Zorg dat de laatste bewuste momenten van jouw dier niet de slechtste momenten van hun leven zijn…

Deze EHBO artikelen zijn geschreven door Piet voor het Vakblad Dierenhulpverlening van Stichting DierenLot, via deze link zijn de Vakbladen Dierenhulpverlening te lezen.